De Tuin der Hesperiden
Achter de Hof Van Wouw lag van oudsher een moes- en bloementuin, stijlkundig ingericht en bestemd voor Cornelia van Wouw en haar familieleden. Tot het midden van de negentiende eeuw heeft de tuin haar functie van vruchtenleverancier nog vervuld.
Bij de eerste restauratie van de Hof Van Wouw in de jaren vijftig werd besloten tot de herinrichting van de tuin naar 17e eeuws voorbeeld. De tuinarchitecte Polak Daniëls maakte het huidige ontwerp. Na de tweede restauratie in de jaren negentig van de vorige eeuw werd dit ontwerp uitgebreid en aangevuld. De reconstructie werd financieel gesteund door o.a. de gemeente Den Haag, het Prins Bernhard Cultuur Fonds, het Fonds 1818, de Gravin van Bylandt Stichting en het Thurkow Fonds. De bijzondere tuin kreeg de naam: "Tuin der Hesperiden".
De naam is ontleend aan de Griekse mythologie, namelijk aan de Hesperiden, de dochters van Atlas. In hun (verborgen) tuin stond de levensboom waaraan gouden, eeuwige jeugd schenkende appels groeiden. In de westerse cultuur wordt een verband gelegd tussen die appels en de "goud" kleurige sinaasappels, zoals die heden ten dage in de tuin achter de Hof Van Wouw groeien. Naast hagen van lei-peren, een vijgenboom, een oude moerbeiboom, een grote walnootboom en diverse vruchtbomen is de grootste attractie van de tuin een collectie van ruim twintig verschillende soorten citrusbomen, een zogenaamd "Aurantium". Dit is representatief voor de periode van het ontstaan van de tuin en is gebaseerd op de verdwenen verzamelingen van het Stadhouderlijk Kwartier, de Oude Hof (Paleis Noordeinde) en het afgebroken Paleis Honselaarsdijk.
Om deze unieke Tuin, een prachtig stukje cultureel erfgoed in de binnenstad van Den Haag, in stand te kunnen houden organiseert De Hof van Wouw een paar keer per jaar tuindagen, waarvan de opbrengst geheel ten goede komt aan de tuin.
Historische kas
In de Tuin der Hesperiden ligt de historische groentekas. In het vroege voorjaar van 2014 werd voor het eerst sinds 1647 weer iets nieuws gebouwd in de Hof Van Wouw! En zo werd op 6 maart 2014 de eerste steen gelegd door de Wethouder en de dochter van de Regent-Rentmeester. Op dat moment was alleen nog de zogenaamde borstwering klaar. In de zomer werd de kas verder opgebouwd. Op 25 september 2014 is de kas door Wethouder Baldewsingh in aanwezigheid van Erik Geytenbeek officieel in gebruik genomen.
De kas is gebouwd door de Firma Buiten-Goed in Barneveld die enige tijd hiervoor een oude, Franse boogkas uit 1870 voor het Rijksmuseum had aangekocht en in de gerenoveerde tuin van het Rijksmuseum weer geheel als nieuw, had opgebouwd. De heer Erik Geytenbeek, eigenaar van de Ridderhofstad Hindersteyn, heeft de Tuincommissie van de Stichting hierover geadviseerd. De Hof Van Wouw betaalde zelf een bedrag bij uit het Nelleke Kamerlingh Onnes-Van Wouw Fonds voor de fraaie ingangsuitbouw.
Het College van Regenten van de Stichting de Hof Van Wouw realiseert zich terdege dat de Tuin der Hesperiden een nieuwe fase is ingegaan door de aanwezigheid van deze fraaie groentekas. De verdere ontwikkeling van de Tuin der Hesperiden kan, evenals op andere historische complexen met moestuinen, alleen worden gerealiseerd met de hulp van onze vrijwilligers.
De bouw is afgerond, maar nu volgt een periode van de ontwikkeling van dit stadslandbouwproject.
Duurzame verwarming kas
De kas willen we enerzijds gebruiken voor educatieve doeleinden, het stekken van planten door scholieren in de winter en anderzijds om er onze laurier- en citrusbomen in de periode tussen 1 november en 1 mei te laten overwinteren. Om dit mogelijk te maken moet de kas verwarmd worden. Er is een betonvloer gestort in de kas en hierop wordt een vloerverwarming aangelegd. Daarnaast worden er twee convectoren geplaatst, die de warmte laten circuleren.
Het laten overwinteren van laurier- en citrusbomen in een kas vraagt in de eerste plaats om heel veel licht, maar ook is een vrij constante temperatuur essentieel. Het mag niet te koud zijn, minimaal 5˚C en ook weer niet te warm, maximaal 10˚C. Dit is de reden, dat we er voor hebben gekozen om een warmtepomp te installeren voor het opwekken van de warmte. Een warmtepomp is eigenlijk geen pomp, maar een apparaat, dat warmte onttrekt uit een medium en dat je op een andere plek kunt gebruiken. Dat medium kan de aardwarmte zijn, grondwater of de lucht. In de binnenstad van Den Haag mag je niet boren en daarom vervallen de eerste twee opties.
Een warmtepomp, die warmte genereert uit de buitenlucht is eigenlijk niets anders dan een omgekeerde koelkast: een koelkast genereert koude en produceert aan de achterzijde warmte – een warmtepomp haalt op een heel duurzame en energiezuinige manier warmte uit de buitenlucht en blaast koude lucht weer uit. Het was lastig om een goede warmtepomp te vinden, die buiten tussen de kas en de linker buitenmuur past. Je moet ruimte hebben om lucht aan te zuigen en uit te blazen. Een warmtepomp heeft nog meer voordelen: als het te koud is om warmte uit de lucht te genereren (bij temperaturen onder de -20˚C), dan schakelt de pomp een elektrisch ingebouwd verwarmingselement in om toch de benodigde warmte te leveren. Daarnaast kan in warmere perioden (en ook in de zomer) een warmtepomp koelen in plaats van verwarmen.
Er zijn nog twee items, die onderzocht worden: de eerste om eventueel zonnepanelen op het dak van de nabijgelegen schuur te plaatsen voor het opwekken van elektriciteit voor de warmtepomp en de tweede om met behulp van rolgordijnen de kas te isoleren. Als de kas beter geïsoleerd is, hoef je logischerwijs minder energie op te wekken. Maar dat onder de strikte voorwaarde, dat er maximaal licht bij de bomen komt.
Al met al is het vanuit technisch oogpunt een hoogstaand project, waarbij de Hof van Wouw enerzijds jarenlange tradities koestert bij het in stand houden van het gebruik en de exploitatie van de Hof, maar anderzijds voorop loopt bij het duurzaam opwekken van warmte.
En heel belangrijk: een en ander is mogelijk gemaakt door subsidies van de Gemeente Den Haag en Fonds 1818.
hofproducten
Tijdens publieksevenementen zijn er producten van de Hof verkrijgbaar, waarvan de opbrengst volledig ten goede komt aan het onderhoud van de tuin. In tegenstelling tot eerdere jaren worden er tegenwoordig geen fruit en noten meer ingemaakt.
Wel zijn er seizoensproducten uit de tuin beschikbaar, zoals lavendel en peren uit eigen hof. Daarnaast is er een ansichtkaart met een aquarel van het hof te koop, evenals een boek over de geschiedenis van de Hof. Deze zijn met name verkrijgbaar tijdens Open Monumentendag. Het boek kunt u ook via ons formulier bestellen.
De prijzen variëren van € 3,50 tot € 25,00.
“Een levend hofje in hartje Den Haag, gesticht in 1647 door Cornelia van Wouw voor huisvesting van alleenstaande vrouwen – een erfgoed dat nog altijd trouw aan haar testament bestuurd is.”
Stichting De Hof van Wouw
Bezoekersadres
Brouwersgracht 30
2512 EP Den Haag
Postadres
Lange Beestenmarkt 85
2512 EC Den Haag
Informatie
Organisatie & ANBI
Voorwaarden wonen in de Hof
Hof van Wouw in de media
Privacy Reglement
Hofjes in Nederland
Contact
Contactgegevens en Route
Wonen in een hofjeswoning
Rondleiding aanvragen
Vrijwilliger worden
