Hof van Wouw
Rondleidingen
Rondleidingen
Rondleidingen bieden meer inzicht in de cultuurhistorische achtergrond van het authentieke hofje.
Bezoektips
Tips om uw bezoek met de Hof te combineren.
Rondleidingen
De Hof van Wouw is niet vrij toegankelijk. Rondleidingen zijn mogelijk tijdens publieksevenementen of op aanvraag. Rondleidingen worden verzorgd door gidsvrijwilligers en bieden meer inzicht in de cultuurhistorische achtergrond van het authentieke hofje. Ook wordt een bezoek gebracht aan het Regentenhuis uit 1647.
Mogelijkheden:
- rondleiding € 6,-
- rondleiding met koffie € 13,-
- rondleiding met koffie en Haagse kakker € 16,-
- exclusief 9% BTW
U kunt het aanvraag formulier hiernaast invullen om een rondleiding te boeken. Een rondleiding is te boeken vanaf een groep van 15 personen. Met minder kan ook maar u betaalt een minimumbedrag van € 90,-
Tijdens de rondleiding is het ook mogelijk om een boek of een mooie ansichtkaart van de Hof van Wouw te kopen.
Ook zijn er natuurlijk uitgebreidere boekingen incl. rondleiding mogelijk via de Tuinkamer. Bijvoorbeeld lunches, diners, recepties, bruiloften, etc.
Boek een rondleiding
Bezoektips
Museum van Kleef
Bezoek "en proef" Van Kleef voor al uw écht Haagse dranken. Deze locatie bevindt zicht vlakbij de Hof van Wouw en leent zich prima voor een combinatie bezoek.
Ontdek Den Haag
Huur bijvoorbeeld een iconische groen-gele Haagse Stadsfiets of maak een rondvaart met De Ooievaart. Geniet van 600 jaar uitzicht.
Boekhorststraat
Een historische straat ramvol eigenzinnige ondernemers. Groot in ambitie, klein in omvang. In de vorm van cultuur, iets tastbaars of een hoger doel.
De hof en woningen
In het centrum van Den Haag ligt aan de westzijde van de Lange Beestenmarkt (nummer 49 t/m 85) de Hof Van Wouw. Dit hofje is in 1647 gesticht door Cornelia van Wouw met als doel de huisvesting van alleenstaande vrouwen. Hiertoe beschikt de Hof Van Wouw over een aantal huisjes, geschikt voor eenpersoonshuishoudens. Tot op heden worden de bewoonsters nog gekozen aan de hand van de regels uit het testament van Cornelia van Wouw.
Dat de Hof Van Wouw tegenwoordig tot één van de mooiste en meest authentieke Haagse Hofjes mag worden gerekend is te danken aan twee restauraties en woningrenovaties. De eerste geschiedde in de jaren 1955-1960, de tweede keer in de jaren 1989-1997.
Het complex bestaat nu uit 17 huisjes, waaronder het regentenhuis en het beheerderhuis. De laatste twee woningen bevinden zich aan weerszijden van de toegangspoort aan de Lange Beestenmarkt en zijn bij de tweede restauratie in hun oorspronkelijke vorm gerestaureerd, evenals - iets later - de toegangspoort.
Uiterlijk zijn de huisjes grotendeels 17e-eeuws gebleven, binnenshuis hebben zich in de loop van de tijd wel enige veranderingen voltrokken. Zo hebben de huisjes sinds 1904 sanitaire voorzieningen. Daarvoor waren er twee hokken in de tuin, welke dienst deden als toiletruimte. In dat jaar zijn de huisjes aangesloten op het gemeentelijk riool en werden de toiletten tegen de huisjes aangebouwd, in de jaren vijftig werden deze aanbouwsels afgebroken, en de sanitaire voorzieningen in de woningen aangebracht. De huidige opslagruimte in de huisjes is gemaakt in het voormalige turfhok. De kitchenette kwam in de plaats van de bedstede. De voorheen ongebruikte zolder werd slaapkamer en doucheruimte. Anno 2002 bestaan de woningen uit een kamer, kitchenette en toilet op de benedenverdieping. Op de bovenverdieping bevinden zich een slaapkamer en een doucheruimte.
Bewoonsters aan het woord
Wonen in een oase van groen
Op de Hof Van Wouw wonen 15 dames met veel plezier. We kennis maken kennis met twee van hen. Maite de Wit en Atie Westendorp. Maite studeert aan het Conservatorium en is de jongste bewoonster. Zij woont nu ruim één jaar op de Hof. Atie woont er al wat langer, inmiddels bijna 18 jaar.
Op welke manier werden zij hier geïntroduceerd?
Maite leerde tijdens haar 3-jarig verblijf in het muzikale Wenen Pia Mussil kennen, nu Pia van der Feltz. Zij is getrouwd met de neef van Jeanne Kamerlingh Onnes. Pia bracht Maite via Facebook in contact met de Hof Van Wouw. Atie heeft gereageerd op een advertentie in de Haagse Courant.
De Tuin der Hesperiden
Achter de Hof Van Wouw lag van oudsher een moes- en bloementuin, stijlkundig ingericht en bestemd voor Cornelia van Wouw en haar familieleden. Tot het midden van de negentiende eeuw heeft de tuin haar functie van vruchtenleverancier nog vervuld.
Bij de eerste restauratie van de Hof Van Wouw in de jaren vijftig werd besloten tot de herinrichting van de tuin naar 17e eeuws voorbeeld. De tuinarchitecte Polak Daniëls maakte het huidige ontwerp. Na de tweede restauratie in de jaren negentig van de vorige eeuw werd dit ontwerp uitgebreid en aangevuld. De reconstructie werd financieel gesteund door o.a. de gemeente Den Haag, het Prins Bernhard Cultuur Fonds, het Fonds 1818, de Gravin van Bylandt Stichting en het Thurkow Fonds. De bijzondere tuin kreeg de naam: "Tuin der Hesperiden".
De naam is ontleend aan de Griekse mythologie, namelijk aan de Hesperiden, de dochters van Atlas. In hun (verborgen) tuin stond de levensboom waaraan gouden, eeuwige jeugd schenkende appels groeiden. In de westerse cultuur wordt een verband gelegd tussen die appels en de "goud" kleurige sinaasappels, zoals die heden ten dage in de tuin achter de Hof Van Wouw groeien. Naast hagen van lei-peren, een vijgenboom, een oude moerbeiboom, een grote walnootboom en diverse vruchtbomen is de grootste attractie van de tuin een collectie van ruim twintig verschillende soorten citrusbomen, een zogenaamd "Aurantium". Dit is representatief voor de periode van het ontstaan van de tuin en is gebaseerd op de verdwenen verzamelingen van het Stadhouderlijk Kwartier, de Oude Hof (Paleis Noordeinde) en het afgebroken Paleis Honselaarsdijk.
Om deze unieke Tuin, een prachtig stukje cultureel erfgoed in de binnenstad van Den Haag, in stand te kunnen houden organiseert De Hof van Wouw een paar keer per jaar tuindagen, waarvan de opbrengst geheel ten goede komt aan de tuin.
Historische kas
In de Tuin der Hesperiden ligt de historische groentekas. In het vroege voorjaar van 2014 werd voor het eerst sinds 1647 weer iets nieuws gebouwd in de Hof Van Wouw! En zo werd op 6 maart 2014 de eerste steen gelegd door de Wethouder en de dochter van de Regent-Rentmeester. Op dat moment was alleen nog de zogenaamde borstwering klaar. In de zomer werd de kas verder opgebouwd. Op 25 september 2014 is de kas door Wethouder Baldewsingh in aanwezigheid van Erik Geytenbeek officieel in gebruik genomen.
De kas is gebouwd door de Firma Buiten-Goed in Barneveld die enige tijd hiervoor een oude, Franse boogkas uit 1870 voor het Rijksmuseum had aangekocht en in de gerenoveerde tuin van het Rijksmuseum weer geheel als nieuw, had opgebouwd. De heer Erik Geytenbeek, eigenaar van de Ridderhofstad Hindersteyn, heeft de Tuincommissie van de Stichting hierover geadviseerd. De Hof Van Wouw betaalde zelf een bedrag bij uit het Nelleke Kamerlingh Onnes-Van Wouw Fonds voor de fraaie ingangsuitbouw.
Het College van Regenten van de Stichting de Hof Van Wouw realiseert zich terdege dat de Tuin der Hesperiden een nieuwe fase is ingegaan door de aanwezigheid van deze fraaie groentekas. De verdere ontwikkeling van de Tuin der Hesperiden kan, evenals op andere historische complexen met moestuinen, alleen worden gerealiseerd met de hulp van onze vrijwilligers.
De bouw is afgerond, maar nu volgt een periode van de ontwikkeling van dit stadslandbouwproject.
Duurzame verwarming kas
De kas willen we enerzijds gebruiken voor educatieve doeleinden, het stekken van planten door scholieren in de winter en anderzijds om er onze laurier- en citrusbomen in de periode tussen 1 november en 1 mei te laten overwinteren. Om dit mogelijk te maken moet de kas verwarmd worden. Er is een betonvloer gestort in de kas en hierop wordt een vloerverwarming aangelegd. Daarnaast worden er twee convectoren geplaatst, die de warmte laten circuleren.
Het laten overwinteren van laurier- en citrusbomen in een kas vraagt in de eerste plaats om heel veel licht, maar ook is een vrij constante temperatuur essentieel. Het mag niet te koud zijn, minimaal 5˚C en ook weer niet te warm, maximaal 10˚C. Dit is de reden, dat we er voor hebben gekozen om een warmtepomp te installeren voor het opwekken van de warmte. Een warmtepomp is eigenlijk geen pomp, maar een apparaat, dat warmte onttrekt uit een medium en dat je op een andere plek kunt gebruiken. Dat medium kan de aardwarmte zijn, grondwater of de lucht. In de binnenstad van Den Haag mag je niet boren en daarom vervallen de eerste twee opties.
Een warmtepomp, die warmte genereert uit de buitenlucht is eigenlijk niets anders dan een omgekeerde koelkast: een koelkast genereert koude en produceert aan de achterzijde warmte – een warmtepomp haalt op een heel duurzame en energiezuinige manier warmte uit de buitenlucht en blaast koude lucht weer uit. Het was lastig om een goede warmtepomp te vinden, die buiten tussen de kas en de linker buitenmuur past. Je moet ruimte hebben om lucht aan te zuigen en uit te blazen. Een warmtepomp heeft nog meer voordelen: als het te koud is om warmte uit de lucht te genereren (bij temperaturen onder de -20˚C), dan schakelt de pomp een elektrisch ingebouwd verwarmingselement in om toch de benodigde warmte te leveren. Daarnaast kan in warmere perioden (en ook in de zomer) een warmtepomp koelen in plaats van verwarmen.
Er zijn nog twee items, die onderzocht worden: de eerste om eventueel zonnepanelen op het dak van de nabijgelegen schuur te plaatsen voor het opwekken van elektriciteit voor de warmtepomp en de tweede om met behulp van rolgordijnen de kas te isoleren. Als de kas beter geïsoleerd is, hoef je logischerwijs minder energie op te wekken. Maar dat onder de strikte voorwaarde, dat er maximaal licht bij de bomen komt.
Al met al is het vanuit technisch oogpunt een hoogstaand project, waarbij de Hof van Wouw enerzijds jarenlange tradities koestert bij het in stand houden van het gebruik en de exploitatie van de Hof, maar anderzijds voorop loopt bij het duurzaam opwekken van warmte.
En heel belangrijk: een en ander is mogelijk gemaakt door subsidies van de Gemeente Den Haag en Fonds 1818.
hofproducten
Tijdens publieksevenementen zijn er producten van de Hof verkrijgbaar, waarvan de opbrengst volledig ten goede komt aan het onderhoud van de tuin. In tegenstelling tot eerdere jaren worden er tegenwoordig geen fruit en noten meer ingemaakt.
Wel zijn er seizoensproducten uit de tuin beschikbaar, zoals lavendel en peren uit eigen hof. Daarnaast is er een ansichtkaart met een aquarel van het hof te koop, evenals een boek over de geschiedenis van de Hof. Deze zijn met name verkrijgbaar tijdens Open Monumentendag. Het boek kunt u ook via ons formulier bestellen.
De prijzen variëren van € 3,50 tot € 25,00.
“Een levend hofje in hartje Den Haag, gesticht in 1647 door Cornelia van Wouw voor huisvesting van alleenstaande vrouwen – een erfgoed dat nog altijd trouw aan haar testament bestuurd is.”
Aan de oprichting van de Hof Van Wouw is onverbrekelijk een beroemde legende verbonden
Over Cornelia wordt al generaties lang een opmerkelijk verhaal doorgegeven. Wat precies? Dat ontdekt u tijdens een rondleiding.
Op het portret staat de stichtster met op de achtergrond het Hofje en haar hand op een geschrift. Dit laatste verwijst vermoedelijk naar het feit dat deze ongetrouwde Haagse verhandelingen schreef over pedagogische onderwerpen, ofschoon zij ongehuwd en kinderloos was. Misschien dat de gedragingen van haar vele neefjes en nichtjes aanleiding zijn geweest tot het samenstellen van deze geschriften waarvan tot op heden nooit iets is opgedoken.
1600 - 1681
Cornelia van wouw
Cornelia van Wouw (geboren 21 januari 1600) was een ongehuwde telg uit een Haags regentengeslacht. Zo was Cornelia's grootvader, Jacobus van Wouw, burgemeester van Den Haag en bekleedden veel van haar familieleden allerlei bestuursfuncties in de stad. Cornelia liet bij haar dood haar hele vermogen na aan de naar haar genoemde stichting van liefdadigheid.
Van dit vermogen kregen de bewoonsters elke maand een kleine uitkering en ook moesten de gebouwen hiervan worden onderhouden. Bij haar dood (25 september 1681) heeft de stichteres bepaald dat de nakomelingen van haar broers en zuster de Hof zouden moeten besturen, iets dat tot op heden in ere wordt gehouden. Het College van Regenten wordt gevormd door twee regentessen en een regent. Zij worden bijgestaan door twee toeziend regenten waarvan er één de notaris van de stichting is.
Stichting De Hof van Wouw
Bezoekersadres
Brouwersgracht 30
2512 EP Den Haag
Postadres
Lange Beestenmarkt 85
2512 EC Den Haag
Informatie
Organisatie & ANBI
Voorwaarden wonen in de Hof
Hof van Wouw in de media
Privacy Reglement
Hofjes in Nederland
Contact
Contactgegevens en Route
Wonen in een hofjeswoning
Rondleiding aanvragen
Vrijwilliger worden